محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

518

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

درسار - [ به راء و سين مهملتين . به وزن سركار ] يعنى درگاه « 21 » . مثالش حكيم سوزنى گويد : بيت طاق در سار سراى تست محراب ملوك * هر كه رو آرد برين محراب رو از وى متاب دستوار - عصا باشد . مثالش كمال اسماعيل گويد : بيت وقت قيام هست عصا دستگير من * بيچاره آنكه او كند از دستوار پاى و ديگر بمعنى پاره باشد يعنى مقدار دستى و « 1 » در فرهنگ بمعنى چوب دست شبانان كه باهو نيز گويند آمده و بمعنى ياره نيز آمده چنان كه « 2 » استاد ابو الفرج گويد : بيت بر پاى ظلم ، هيبت او پاى بند گشت * در دست عدل ، دولت او دستوار گشت دانشور و دانشگر - يعنى دانشمند . مثالش « 3 » شيخ سعدى گويد : بيت چو دانشور اين در معنى بسفت * بگفت اين كزين به محالست گفت دختندر - دختر زن باشد « 22 » مثالش شمس فخرى فرمايد : كين او از قبايل دشمن * نه پسندر هلدنه دختندر و در ادات الفضلاء بمعنى دختر شوهر نيز آمده و دخترندر نيز گويند . داستار - [ بسين مهمله و تاى قرشت . به وزن رازدار ] بمعنى سمسار باشد . داسار [ بحذف تاء ] نيز به نظر رسيده . داميار - [ بياى حطى . به وزن كامكار ] بمعنى « 4 » صياد باشد . مثالش حكيم اسدى فرمايد : بيت جهان دامياريست نيرنگ ساز * هواى دلش چينه و دام آز دست خطر - آن دست نرد و شطرنج باشد كه در آن شرط بسيار كرده باشند « 23 » . دشمر « 5 » - [ بفتح دال و ميم و سكون شين « 6 » معجمه ] جنسى از غله ، اما در شرح سامى فى

--> ( 1 ) واو از « ن » است . ( 2 ) اصل . چنانچه . ( 3 ) « س » : مثالش . ( 4 ) « س » « الف » : يعنى ( متن از « ب » و « ن » است ) . ( 5 ) « س » « الف » : دسمر . ( 6 ) « س » « الف » : سين . ( 21 ) در برهان بمعنى ديوارى كه در پيش در قلعه و محوطه و خانه بكشند چنان كه در قلعه و خانه نمودار نباشد و پرده‌اى كه در پيش در خانه بياويزند نيز هست . ( 22 ) در برهان بمعنى دختر شوهر از زن ديگر نيز هست . ( 23 ) در برهان بمعنى مسندى كه در آن رفعتى يا مضرتى باشد نيز هست .